Misbah Hicri
Misbah Hicri
Giriş Tarihi : 30-07-2018 11:34

KELİMELERLE HASBİHAL


Güzel olan her şey dille başlar. Dil yaşamın letafeti, insanlığın zarafetidir. İşte dil kelimeleri ne kadar güzel edebi bir şekilde söylerse, insanların birbirine yaklaşması, sevgi ve saygı duyması o kadar yakınlaşmasına neden olur. İşte onun için "tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır"  demişler. Biz de elimizden geldiğince hayatın mantalitesini sevgi kelimeleriyle, adab-ı muaşeret kurallarıyla sarmalamak istiyoruz.


 
Her ne kadar başlıkta "kelimelerle hasbıhal" dedimse de aslında atasözleri ile sizleri buluşturmaya çalışacağım. Bazı sözler var ki "kelamı kibar" gibi her dilde söylenir. İnsanlarımız onu söylemekten haz alırlar. Bu söylemlerin bazen tamamı Türkçe, Kürtçe veya Arapça söylenir. Bazen yarısı Türkçe, yarısı Arapça veya yarısı Kürtçe söylenir. Kısa ve kesin ifadeyle bir düşünce veya duyguyu anlatan, genellikle kimin söylediği belli olmayanlar olduğu  gibi  özlü söz,  sahibi, söyleneni bilinenlerde vardır. 

"Ârif ile sohbet etmek lal ü mercan incidir... Câhil ile sohbet etmek günde bin cân incidir..."Bu sözü sürekli ilimiz ve ülke gündemini, gerektiğinde dini, sosyal ve toplumsal yaşam konularını konuştuğumuz bir dostum var. Benden yaşça küçük de olsa kendini toplumsal yaşam içinde edindiği saygınlık, dini değerlerle kendini geliştirmiş aynı zamanda  paylaşmasını bilendir. Saygın, görgü ve nezaketi kendine şiar edinen bir esnaf... İşte bir sohbet sırasında bu sözleri çok sevdiğini, ister Türkçe, ister Kürtçe, ister Arapça olsun ben de öğrenip konuşmalarımda paylaşmak istiyorum. Benden bu konuda bir yazı yazmamı istedi. İnşallah istediklerine cevap olmuşumdur.  Onun için şu sözü her platformda dile getiririm. "İnsanı insan eden soy değil huydur." 

Öteden beri söylediğimiz "gönül ne kahve ister ne kahvehane,/ gönül muhabbet ister kahve bahane." Hele hiç dilimizden düşürmediğimiz bir deyim; "e tekrarı ehsen velev kane yüz seksen" Tekrar da fayda vardır isterse yüz seksen olsun.Yine "Enazafeti minel iman (temizlik imandandır.) Onun için yazdığım ve paylaştığım bir sözü sizinle paylaşmak istiyorum. "En iyi baba evladına düşman miras bırakmayandır. En iyi evlat babasına düşman kazandırmayandır." Lütfen bu sözümü yanınıza yazın ve altına da benim ismimi yazmayı ihmal etmeyiniz. 

Bazı atasözleri, "kelamı kibar", deyim ve söylemler kendi dilinde güzeldir. Anlamı daha içeriklidir. Mesela ;"Geçme namert köprüsünden koy aparsın su seni" ya da "Halep ordaysa arşın burada" insan aklının, gönül ve basiret imbiğinden süzülmüş bu iki sözün ifade ettiği anlam ve mana itibariyle hayli dikkat çekici.

 
            
Gerçeğin aydınlığı, fikirlerin çatışmasından doğar. Bu söz, "müsademe-i efkârdan, barika-i hakikat doğar" şeklinde söylense de kelimeleri yer değiştirerek söyleyen de vardır. Gerçeğe ulaşmak istiyorsak, fikirlerin ortaya atılmasına müsaade etmeliyiz. Fikirler çatışacak ki, hakikat ortaya çıksın.  "Barika-i hakikat, müsademe-i efkârdan doğar." Siz hangi şekilde söylerseniz olur. Çünkü ifade ettiği anlam aynı…

Suçlunun mert geçineni, güya yaptığı kahramanlıkları anlatırken, farkında olmadan, hırsızlığını da söyleyip kendisini ele verir. "Şecaat arzederken merd-i kıpti, sirkatin söyler.

Dostumuzun Kürtçe bilmemesine rağmen sevdiği ve öğrenmek istediği bir kaç tane Kürtçe atasözü... "Şer şere, çi mêye çê nêrê" kafiye  ve hecesiyle sözün güzelliğini de ortaya koymaktadır. (Aslan aslandır dişisi de erkeği de) siz Kürtçe söylenen o, güzel söylemin burada farkına varamazsınız. Yine bir söz; "mala diza, quça gûza"  hırsız malı ceviz kümesi. Her kelime iki hece sekiz artı sekiz heceyle söz bitmiş.  

Atasözlerinin kafiyeli, heceli ve ses uyumu olması o sözü güzelleştirir. Mesela; "çûne şûna miriya herkes lı  xwa giriya." Ölü yerine gittiler herkes kendi ölüsüne ağladı. Şimdi kafiye ve heceyle söylenen bu atasözünü onun anlamıyla boy ve anlam yönünden ölçme şansınız olur mu? O sözde bir zarafet, bir incelik, bir güzellik mevcut…

Bu sözlerinin çoğunun hikâyesi vardır. Hikâyeleri çok zaman ve yer alacağından sözlerle yetinmeye çalışıyoruz.  Bakınız Türkçe de "iti an çomağı hazırla" denilirken Kürtçe de "peyê çê, ser navê xweda tê" şeklinde söylenir. Bunun anlamı "iyi adam sözün üstüne gelir." Türkçe de bu anlamı şekliyle söylenmektedir. Bu Kürtçe deki sözün çevirisi olduğu inkâr edilemez. Bilginiz olsun diye bu sesleri paylaştım. 

Ê, şeklinde ki kelime  el şeklinde değilde êl şeklinde okunur. 

X, harfi  ğe  sesinin gırtlaktan, mahreçten çıkmasıdır. 

W, bu harf vav sesini verir. 

 Q, kaf sesi gırtlaktan çıkan ses. kalemin "ka" sı gibi.

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Misbah Hicri

Misbah Hicri

DİĞER YAZILARI RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 20-08-2019 23:31 İNSAN PAZARINDA          18-08-2019 23:51 HAYVAN SEVGİSİ 28-07-2019 15:19 İDEALLERİNE İHANET EDENLER 17-07-2019 18:39  TÜRKÜLEŞEN YAŞAMLAR 08-06-2019 14:20 ANNEMİN ACI GERÇEĞİ 23-05-2019 21:48 “AX URFAM SENİ KİMLERE ANLATSAM” 30-04-2019 22:39 GOLAN TEPELERİ’N DEN BU GÜNE 25-04-2019 12:22 ŞAHİN DOĞAN“HAKİKATIN İZİNDE” 13-04-2019 15:27 VİRANŞEHİR’İN İSMİ NE OLSUN? 29-03-2019 14:49 BAŞKASININ AKLIYLA YAŞAMAK 26-03-2019 15:13 "DİLDEKİ DÜGÜM" 13-03-2019 14:05 DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 09-03-2019 16:19 HER İNSAN BİR HAYVAN TERBİYECİSİDİR 10-02-2019 17:55 ŞU POŞET MESELESİ 13-01-2019 17:39 “NANKÖRLÜK SEVGİNİN MEZARIDIR” 20-12-2018 10:55 SAMİMİ İNSAN, DEĞERLİ DOST 07-11-2018 15:35 URFA OLARAK NİHAT ÇİFTÇİYE SAHİP ÇIKMALIYIZ 30-10-2018 11:55 “KIVIRLIK KUŞLARI” 30-10-2018 11:54 NİHAT BAŞKAN’IN BAŞARISI 15-10-2018 13:04 MEZOPOTAMYA’NIN KIRGIN ÇİÇEKLERİ 29-09-2018 10:55 “ARSİMA” “Haziran Kokulu Düşler” 24-09-2018 10:54 TARSUS’TA İMZA VE YENİ DOSTLAR 21-09-2018 16:41 MERSİN’DE İMZA GÜNÜ 13-09-2018 20:49 KELİMELERLE HASBİHAL 30-07-2018 11:34 GAZETECİLER VE BASIN BAYRAMI 26-07-2018 16:50 “GÖKYÜZÜ MELEKLERİ-SURİYE-" 22-07-2018 17:59 “KALBİME BİR SEN DÜŞTÜ” 12-07-2018 14:45 Göbekli Tepe Unasco Dünya Kültürel Mirası Listesine Alındı 07-07-2018 21:17 GÜZEL VE ÖZLÜ SÖZLER 10-06-2018 22:10 “KELİMELER KİBİR VE TELAŞ” 28-05-2018 10:48 SESSİZ VE SADE BİR KALEM MEHMET AKBAŞ 23-05-2018 14:06 HAYATMEKTEB 21-05-2018 00:26 KELİMELERDEN TAT ALMAK 09-05-2018 18:26 EMEKSİZ YAZILAN YAZI, KEYİFSİZ OKUNUR 04-05-2018 12:33 “YUSUF YUSUF” 17-04-2018 10:33 HİKÂYELERİ UNUTULAN KAHRAMANLAR 11-04-2018 13:20 YİRMİ YIL DİLE KOLAY 18-03-2018 22:34 MİNYATÜR SAVAŞLAR 12-03-2018 19:49 GAZETECİLİK MESLEĞİNE DEĞER VERMEK 07-03-2018 14:23 YAZARIN GÖREVİ 26-02-2018 23:01 URFA’YI HASBİ SEVMEK… 22-02-2018 12:04 MEHMET BÖKE’NİN ŞİİRİ 19-02-2018 21:26 PARAN KADAR KONUŞ 16-02-2018 16:18 “HER BİLDİĞİNİ SÖYLEME AMA HER SÖYLEDİĞİNİ BİL” 13-02-2018 12:29 HAYVANLARIN DİLİ OLSAYDI 11-02-2018 20:22 UĞUR VE UĞURSUZLUK 01-02-2018 21:07 HALİL COŞKUN’UN KALEMİNDEN “AYRIKOTU” 30-01-2018 22:16 ELEKTRİK DEYİNCE 27-01-2018 10:31 RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 10-01-2018 11:52 ÇEVREYİ SAHİPLENME 06-01-2018 17:40 TÜRKÜLERLE URFA VE YAŞAM 28-12-2017 13:02 URFA BASIN TARİHİ VE YEREL GAZETECİLİK 25-11-2017 17:38 İYİ PARTİ, YAŞANANLAR, BEKLENTİLER 21-11-2017 18:36 DÜĞÜN SEVİNCİN DIŞA VURUMUDUR 18-11-2017 15:05 MÜSLÜM ÜZÜLMEZ'İN YENİ KİTABI 15-11-2017 22:12 TÜRKİYE'DEKİ SURYELİLER 09-11-2017 14:20 Osman erkan’ın yeni şiir kitabı “eğri oturan” 29-10-2017 17:14 ÖĞRETMEN OLMAK BİR AYRICALIKTIR. 19-10-2017 01:55 DİL BAYRAMI 16-10-2017 23:03
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Alanyaspor 9 3
  • 2 Fenerbahçe 7 3
  • 3 Yukatel Denizlispor 7 3
  • 4 Çaykur Rizespor 7 3
  • 5 Galatasaray 7 4
  • 6 Gazişehir Gaziantep 7 4
  • 7 Sivasspor 5 4
  • 8 Trabzonspor 5 3
  • 9 MKE Ankaragücü 5 3
  • 10 Antalyaspor 5 4
  • 11 Beşiktaş 4 4
  • 12 Medipol Başakşehir 4 4
  • 13 Yeni Malatyaspor 3 3
  • 14 Konyaspor 3 3
  • 15 Kayserispor 2 4
  • 16 Göztepe 1 3
  • 17 Kasımpaşa 1 4
  • 18 Gençlerbirliği 0 3
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Şanlıurfa'da En tatlı müze
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA