Mustafa Mızrak
Mustafa Mızrak
Giriş Tarihi : 30-07-2015 04:49

DÜMBELEK

Dümbelek, Farsça bir sözcük. Kimi sözlüklerde "kudüm veya nekkare de denilen davulumsu çalgı" diye geçiyor. Tekke çalgısıdır. Bakırdan ya da ağaçtan bir tas biçimindedir, bu tasın ağzına deri gerilir, elle ya da sopalarla vurularak çalınır.

 

Darbuka da benzeri bir çalgıdır: Deri gerili kısmı geniş, dip tarafı dar, silindirimsi yapıdadır.Gövdesi madenden ya da pişmiş topraktan olabilir.

 

"Dümbelek" aynı zamanda, biraz argo olmakla birlikte, anlayışsız, sersem anlamına da gelir. Türkçemizde, bilir bilmez her konuda ileri geri konuşan "zevzek"lere de "ukala dümbeleği" denir.

 

Çocukluğumdan beri, özellikle Türk Sanat Musikisi saz heyetindeki darbukacılar dikkatimi çekmiştir. Çalarken, bedenleriyle, yüz mimikleriyle "ben buradayım" demek isterler çoğunlukla. Acaba sazları onları mutlu etmediği için mi? Darbukacı ya da dümbelekçi olmak, darbukacılar ya da dümbelekçiler tarafından nasıl algılanır? Bir saz topluluğunda olmak, onun olmazsa olmaz bir parçası olduğunu duyarak sazıyla mutlu olmak, yetmez mi onlara? Örneğin bir klarnet çalıyor olmakla, darbuka çalmak arasında bir fark var mıdır? Belki bir keman, çalgıcılar topluluğunun liderliği için önemli bir ayrıcalığı olan saz mıdır?

 

Galiba, sazların çeşitliliğine gereksinim var: Her birinin yeri ayrı, önemi ayrı. Elbette saz heyetinin hangi amaçla kurulduğu, hangi eserleri çalacağına bağlı olarak, topluluktaki sazların sayıları, konumları belli oluyor.

 

Dümbelek bir açıdan "trajik" bir saz. Herkes çalabileceğini sanır. (Benzeri bir saz da örneğin, teftir! "Tefe almak" sözünden yorumlanabileceği gibi, tef de pek ciddiye alınmayıp, "tefe alınan" bir sazdır!) Oysa, eserin ritmini "vurduğu" için, eserin ruhuna varamamış ritm duygusu eksik, eserle "hemhal" olamayanların çalamayacağı zor bir sazdır. Dümbelek ya da darbuka gerektiği biçimde çalınmazsa eser hemen çöker, diğer sazlar ritm tutamaz olur, darmadağınık olurlar! Dümbeleğin değerini anlamadıkça çalgılar, çalgıcılar topluluğunun eseri hakkıyla çalabilmek, birçok eser için, çok zordur.

Dümbelek bir anlamda diğer sazların akışını etkiler, görünmeyen bir şeftir! ("Şef"mi "tef"mi tartışması vardır, Türk Sanat Musikisinde) Buna karşın neden kimi dümbelekçiler, dümbelekçi olmaktan dolayı mutlu görünmezler? Neden kendilerini, sahnede dümbeleklerini havaya kaldırarak, gereğinden çok coşkulu hareket ederek, belli etmek isterler? Seyircinin neden kendilerini dümbelekçi oldukları için önemseyemeyeceğini düşünürler? Yoksa, seyircilerin bir bölüğü de böyle mi düşünür? Dümbelekçinin oğlu, örneğin, babasından utanır mı? Babam dümbelekçi diyemez mi? (Belki "ritm saz" çalıyor, diyebilir, belki de "perküsyon"?)

 

Dümbelekçinin dümbelekçi oluşundan utanması elbette büyük bir dümbelekliktir. Sazlar arasında belli bir kültür, belli bir yaşam biçimi içinde bir sıra düzeni oluşmuş olabilir. Dümbelek bu sıralamada alta düşmüş gibi görünebilir. (Kaldı ki, salt darbukalardan oluşan müzik toplulukları vardır. Diğer sazlar arasında da darbuka, dümbelek soloları yapılır!) İnsanlar da sazlara benzetilebilir. Kimisi keman, kimisi klarnet, kimisi kanun kimisi viyolonsel, kemençe, ud, tanbur... dur. (Türk Sanat Müziği sazlarından söz ediyorum!) Bana hangi saz olmak istiyorsun derseniz "darbuka" derim. (Eskiden hem Batı Müziğinde hem halk müziğimizde hem de sanat musikimizde olduğu için "klarnet" derdim!) Darbuka, gergin bir "deridir", bir çukurun, "oyuğun" üzerinde. Üstüne vurulur. Darbuka inler. Bilmem, inleyişini duyabilir misiniz? Ney, keman, kemençenin... inlemesi çok belirgindir. Ney, örneğin, üflenebildiğinde, sizi melodinin akışıyla ruhunuzun gizemli köşelerine götürüp, öteye açılan pencerelerinizdeki perdeleri dalgalandırabilir. Ney "konuşur", "inler", "ağlar", "söyler". Peki, darbuka? Darbuka, diğer sazları çağırır. "Haydi arkadaşlar, buyrun" der. Aralarında bulunmanın coşkusuyla, onlarla bütünleşerek, onları el ele tutuşturarak, sevinir, üzülür, inler, ağlar! Darbuka, birlikte kotarma, birlikte devşirme, birlikte yaratma için gereklidir! Hele bizim gibi, birarada iş yapmayı çoğu kez başaramayan, birlikteliklerin verdiği aşkla yaratmayı bilmeyen insanların bol olduğu toplumlarda, darbukanın gücü gereklidir. Hatta, benliğimizin farklı yanları arasında, duygularımızın çatışan öğeleri için de darbukacılık becerimize dayanmak zorundayız. Darbukacılık bilgeliğini anlamak gerek! Basit, kolay sanılan, küçümsenen darbuka nice, ruhsal, düşünsel yolculuklarda tuttuğu ritmle bize güç verebilir. Uzun süren bilimsel, kavramsal araştırmalarda, yılgınlığımızı gideren, bize ileri gitmemizi söyleyen coşkusuyla kıymetinin bilinmesi gereken bir sazdır. İnsanlarla zaman zaman bozulan ilişkilerimizde de gönlümüzdeki darbuka, onlarla aramızdaki boşluklar arasında köprü olur, uzakları yakın eder.

 

Her, gece, yatmadan önce, gönül darbukasını bir saat çalıyorum. İçimdeki diğer sazların ona severek eşlik ettiğini duyuyorum.   SEVGİYLE KALIN

 

 

Mustafa MIZRAK

NELER SÖYLENDİ?
@
Mustafa Mızrak

Mustafa Mızrak

DİĞER YAZILARI TRAFİK BİLİNÇSİZLİĞİ 21-08-2019 23:03 CEHALETİN ŞİFRESİ 30-07-2019 20:10 BİR ORGAN BİR HAYAT 22-07-2019 18:36 EGİTİM TÜM ENGELLERİ AŞAR 01-07-2019 23:07 ÖFKE RÜZĞARI 06-06-2019 20:37 SİYASET VE AHLAK 2 25-04-2019 15:56 AYDIN İNSAN 13-03-2019 21:27 BEN SUÇLUYUM HAKİM BEY 02-11-2018 22:11 AHLAK YASASI 02-11-2018 22:11 AH ŞU SOSYAL MEDYA VARYA 02-11-2018 22:10 ADI EGO SOYADI OGE 02-11-2018 22:09 YÜKÜNÜ AGIR YOLUNU IRAK ETME 02-11-2018 22:09 YATSIYA KADAR YANAN MUM 02-11-2018 22:08 YAPILAN YARDIM REKLAM EDİLİYORSA TEFECİLİKTİR 02-11-2018 22:07 VİCDAN VE AHLAK 02-11-2018 22:07 TALİHSİZ ŞEHİR MERSİN 02-11-2018 22:06 ŞÜKRETMENİN MUCİZEYİ HUZURU 02-11-2018 22:05 POPÜLİZM SONRASI YALNIZLIK 02-11-2018 22:04 KOBİLER VE LOBİLER 02-11-2018 22:03 KENDİNİ YÖNETMEK ( 3 ) 02-11-2018 22:03 KENDİNİ YÖNETMEK ( 2 ) 02-11-2018 22:01 KABUS 02-11-2018 21:58 İBLİSİN DOĞASI 02-11-2018 21:57 HEM OKUDUM HEMİDE YAZDIM 02-11-2018 21:56 EVRENSEL İNSANLIK 02-11-2018 21:18 ÇINĞIRAKLI YILAN 02-11-2018 21:17 BİR SÖMÜRÜ MEKANİZMASI MODA 02-11-2018 21:16 BENİM YALANIM SENİN DOĞRULARINI DÖVER 02-11-2018 21:15 KABUS 14-10-2018 21:20 İBLİSİN DOĞASI 14-10-2018 21:20 ÖNCE BEN 17-09-2018 19:38 ÇİÇEKLERDE KONUŞUR 08-09-2018 10:08 BÖGRÜNE ZUMZUK VURMAK 23-06-2018 22:55 BÖGRÜNE ZUMZUK VURMAK 23-06-2018 22:55 ISLAK MENDİL ÇIKTI HALAY BOZULDU 16-03-2018 11:38 SİYASETİN AKIL OYUNLARI 16-02-2018 23:45 ÇOCUKLUK VE GELİNLİK 18-01-2018 14:37 GÖÇLER SORUNU 24-12-2017 11:28 HÜZÜNBAZ 29-11-2017 20:59 YER YÜZÜNDEN NOTLAR 17-11-2017 01:09 HARDAL TOHUMU 07-11-2017 21:55 MUSTAFA MIZRAK KİMDİR 27-10-2017 00:58 İNSAN İNSANA İYİ GELİR 20-10-2017 01:57 OYSA FACEBOOK’DA BEŞBİN ARKADAŞI VARDI 04-10-2017 18:54 İŞTE BU NEDENLE GİDİN / SONSUZ YAŞAMI PAYLAŞIN 20-09-2017 00:14 DUYGUSAL KÖLELİK / DÜŞÜNCESEL DEVRİM 05-09-2017 21:57 BİLİM PROBLEM OLUŞTURUR / SEVGİ ÇÖZER 19-08-2017 15:19 HUKUK ŞOVALYELERİ 18-07-2017 23:12 HER SİSTEM KENDİNE UYGUN LİDERLER DOĞURUR 26-07-2016 22:25 ASIRLARDIR BİLİNEMEYEN SIR 19-07-2016 22:25 DEMOKRASİ SOSYALİZME GİDEN YOLDUR 10-07-2016 01:08 KARANLIK GÜÇLER / SÖZDE SOL PARTİLER 01-07-2016 23:34 ÇAĞIMIZ HİTLERİNE DUR DENİLMELİ 24-06-2016 12:30 KURTARIN DİLİNİZİ ISIRĞAN OTLARINDAN 16-06-2016 11:00 SEVGİ VE ÖZGÜRLÜK 08-06-2016 11:50 KARA KARA KARTALLAR 28-04-2016 21:24 KARAMSARLIK RUHU 11-04-2016 11:29 KALBİMİ KEDİLERE VERMİŞLER 02-04-2016 15:31 DEDE KORKMA 23-03-2016 09:07 REKLAM TANITIR KAZANDIRIR 14-03-2016 22:13 DÜNYA KADINLA GÜZELDİR 08-03-2016 08:07 DEMİR KALP. 03-03-2016 09:54 MUSA’NIN ASASI 16-02-2016 15:58 SEVGİ VE GÜNEŞ 06-02-2016 22:23 AYDIN İNSAN 19-01-2016 17:54 LOBİ 12-01-2016 09:55 SOSYAL MEDYA 27-12-2015 20:45 RAST GELE 21-12-2015 21:18 KAN KOKUYOR ÇİÇEKLER 15-12-2015 13:53 DEVE VE İĞNE DELİGİ 27-11-2015 23:19 TERÖR 18-11-2015 19:44 PROFESÖR PİTT 15-11-2015 18:57 DEĞİŞİM 08-11-2015 22:58 EZOP’UN ÖVKÜSÜ 27-09-2015 18:35 BAŞKA PENCERE 16-09-2015 00:19 MEMLEKET BÖYLE OLMAMALIYDI 07-09-2015 10:43 MUTLULUĞUN SIRRI 31-08-2015 10:47 COP MU JOP MU ? 25-08-2015 08:11 ÖNCE MERTEK SONRA ÇÖP 17-08-2015 12:31 SEVGİ KUTSALDIR 11-08-2015 08:10 KEDİLER VE KÖPEKLER 05-08-2015 16:20 DÜMBELEK 30-07-2015 04:49 BASIN BAYRAM ETMELİ 23-07-2015 10:56 Ortadoğu’da hiç dinmeyen ateş 22-07-2015 10:19
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Fenerbahçe 3 1
  • 2 Sivasspor 3 1
  • 3 Yeni Malatyaspor 3 1
  • 4 Yukatel Denizlispor 3 1
  • 5 Alanyaspor 3 1
  • 6 Antalyaspor 3 1
  • 7 Çaykur Rizespor 3 1
  • 8 Kasımpaşa 1 1
  • 9 Trabzonspor 1 1
  • 10 Konyaspor 1 1
  • 11 MKE Ankaragücü 1 1
  • 12 Gençlerbirliği 0 1
  • 13 Göztepe 0 1
  • 14 Kayserispor 0 1
  • 15 Galatasaray 0 1
  • 16 Beşiktaş 0 1
  • 17 Medipol Başakşehir 0 1
  • 18 Gazişehir Gaziantep 0 1
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Şanlıurfa'da En tatlı müze
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA