Gedik Yatırım’ın İSO verilerine ilişkin değerlendirmesine göre, eylülde yeni siparişlerdeki daralma sürdü. Orta Doğu’daki savaşın yarattığı belirsizlik ve zayıf talep koşulları nedeniyle yeni siparişlerdeki düşüş ağustosa göre hafifçe hızlanırken, uluslararası talepteki zayıflık yeni ihracat siparişlerine de yansıdı.
İmalat sanayi üretimindeki daralma ise dördüncü aya taşındı. Yeni siparişlerdeki zayıf seyir ve piyasa koşullarının etkisiyle üretimdeki düşüş ağustosa göre hızlandı ve haziran ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
İstihdamdaki gerileme de sürdü. İmalat sektöründe çalışan sayısı eylülde üst üste 22. ayda azalırken, istihdamdaki düşüş ağustosa göre hafifledi. Firmaların yeni siparişlerdeki zayıflık nedeniyle çalışan sayılarını azaltmaya devam ettiği görüldü.
Yeni siparişlerdeki zayıflığa paralel olarak satın alma faaliyetleri ve girdi stokları da geriledi. Bununla birlikte gıda ürünleri sektöründe üretim gereksinimlerindeki artış nedeniyle girdi alımlarında belirgin bir artış kaydedildi.
Maliyet tarafında ise yakıt, petrol, taşımacılık ve ham madde fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle girdi fiyatları enflasyonu son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı. Artan maliyetlerin nihai ürün fiyatlarına yansımasıyla satış fiyatları enflasyonu da dört aylık zirveye ulaştı.
Tedarik zincirlerinde de aksamalar devam etti. Artan fiyatlar, deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve malzeme eksiklikleri tedarikçi performansını olumsuz etkilerken, teslimat sürelerinin uzamasına neden oldu. Buna karşın sektörlerin büyük bölümünde girdilerin temin süresi eylülde daha hızlı gerçekleşti.
İSO Türkiye Sektörel PMI eylül ayı verilerine göre, gıda ürünleri sektöründe altı aylık yavaşlamanın ardından üretim yeniden güçlü şekilde arttı. Yeni siparişler ve ihracat siparişlerinde de artış kaydedildi.
Tekstil sektöründe üretim ve yeni siparişlerdeki zayıflama sürerken, istihdamdaki düşüş son 10 ayın en belirgin seviyesine ulaştı. Giyim ve deri ürünlerinde ise yeni siparişlerdeki daralma hızlandı. İhracat siparişlerinin beş ay sonra yeniden gerilemesi üretim ve istihdamı olumsuz etkiledi.
Ağaç ve kâğıt ürünlerinde yeni siparişlerdeki düşüş son altı ayın en yüksek seviyesine çıkarken, istihdam Mayıs 2020’den bu yana en hızlı gerilemesini kaydetti.
Kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde üretim ve yeni siparişlerdeki zayıflama devam etti. Üretimdeki daralma sektörler arasında en yüksek seviyede gerçekleşti. Metalik olmayan mineraller sektöründe ise yeni siparişlerdeki düşüşün etkisiyle üretim son üç ayda ilk kez geriledi.
Ana metal sanayinde yeni siparişlerdeki düşüşle üretim yavaşlarken, satış fiyatları enflasyonu sektörler arasında en yüksek seviyeye ulaştı. Makine ve metal ürünlerinde ihracat siparişlerinin yeniden gerilemesiyle yeni siparişlerdeki yavaşlama devam ederken, üretim ve istihdam azaldı.
Elektrikli ve elektronik ürünlerde ihracat siparişlerindeki zayıflamaya bağlı olarak üretim ve toplam yeni siparişler geriledi. Tedarikçilerin teslimat süreleri ise son bir yılda ilk kez iyileşti.
Kara ve deniz taşıtlarında yeni siparişlerdeki yavaşlama 34. ayına taşınırken, ihracat siparişleri ve istihdam arttı.
Hibya Haber Ajansı
