DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Misbah Hicri
Misbah Hicri
Giriş Tarihi : 29-05-2020 18:34

EDEP İÇEREN SÖZ SÖYLEME SANATI

Hani anılar hep tatlı değildir” demiştim. Evet, insanı acıtan yanları fazlasıyla vardır. Ancak öyle şeyler görüyor duyuyoruz ki ister istemez o çocukluk dönemimizdeki yaşananları sitayişle anıyoruz. Gerçi ben tüm anıların sahiplenilmez olduğunu yazmadım. Ancak bazı anılar var ki bu gün yaşananlara karşı yüzümüze acımtırak bir tebessüm düşürmektedir. “Ah keşke” dedirtiyor.

 Bizim dönemimizde nah sözlere pirim verilmez hoş karşılanmazdı. Büyüklere büyük saygı vardı. Çocuklar birbirlerine sinkaflı sövgüler kullanmazlardı. “Kötü söz anasına sövgü, iyi söz babasına övgü” getirir derlerdi. Deyiminden olsa gerek, geçmişin güzel yanları var ister istemez yâd etmek erdemdir. İnsanların bağlantısı dil vasıtasıyla sözcüklerle şekil bulurdu. Belki size çok abartılı gelecek ama bazı kelimeler var ki dilin insanlara neler kazandırdığını neler kaybettirdiğini sanırım kabullenirsiniz. Dil istese sana cennetin güzelliğini, istemese sana yaşamı cehennem azabı eder. 

Şimdi gelelim sizlere hatırlatmakta fayda umduğum kelimeler üzerinde durmak istiyorum. Çünkü bizim zamanımızda bu kelimeler yoktu. Hala birisiyle konuşurken bu kelimeleri kullanmak gibi bir hakkımız, düşüncemiz yoktur. Kimi zaman sokaklarda gençlerin, çocukların hatta bazı yaşlıların sırf şaka olsun diye arkadaşlarına kullandıkları sövgüler kabullenir cinsten değil. Kulak tıkamak zorunda kalıyorsun.  Hani “sukutu hayale uğramak” deyimi var ya işte öyle bir şey!

Dil insanın kendisidir. Ne kadar güzel kullanırsa o kadar sevgi ve saygının güzelliğiyle buluşur. Boşuna dememişler “tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.” Dilin bu kadar gelişmesine karşı hala dili olumsuz söz ve davranışlar için kullanması kabul edilir bir davranış değildir. 

Hemen konuya sokaktan alıp üniversitelilere getiriyorum. Söyledikleri sözler aklı başında bir insanın bir arkadaşına ya da bir yakınına hele ebeveynlerine söylenecek sözlerden olması mümkün değildir. 

“Ama saçmaladın ha” ya da “ne saçmalıyorsun” sözünden gönlü rahat etmemiş olacak k;i  farklılığını ortaya koymak istercesine  “ne kadar absürt konuşuyorsun.” “Adama demezler mi senin ağzının ayarı yok mu?” Bir de bakarsın biri öteden seslenir. “ağzının çarkı kırıla!” Bir de bakırsın bir başkası “ne apır sapır” konuşuyorsun dediğinde dönüp bakmaya bile insan utanıyor. “ne gelişi güzel konuşuyorsun” derse hiç duymazsın bile. 

Bir diğeri hemen cevabı hazır  “kes yahu ne abuk sabuk konuşuyorsun.”  Diğeri altta kalacak yanı yok. “Bırak saçma sapan konuşmayı” gel de çık işin içinden. “Aklın mantığın almayacağı sözler,”  ya da “tutarsız akla aykırı” denilse, kısacası “aykırı” konuşuyorsun dese kim alınır? Hiç kimse?

 Bir diğeri “susun ya! sizin bu manyakça sözlerinizden bana gına geldi.” Sizce terbiyesizce denilse bu sözden geri kalır yanı var mı? “Manyakça” demeyip “gülünç, şaşırtıcı bir haldesin” dese o kelime gibi hakaret sayılır mı? 

Eskiden bu sözlere “galat-ı meşhur” denirdi. Bugünkü söylemle “herkesin bildiği yanlış…”  Bunların söyledikleri yanlış değil, açık, aleni bir şekilde nezaket kurallarını o rijit söylemlerle tersyüz etmektir.  “Göz var, izan var” desek de onlar bunu benden senden iyi biliyorlar. Ancak kendi farklılıklarını ortaya koyacaklar ya!

Etik değerler, adabı muaşeret, görgü kuralları, nazeninlik birden ortadan kalkar.  Bu gençlerin nasıl, ne zaman ağızları düzelir. Genç dedikse öyle çocuk değil yaşı kemale ermiş olanlardır.  Evet bunlar ne zaman lisanı ediple konuşmaya başlarlar doğrusu merak konusu? Oysa söylenecek öyle güzel sözler var ki, neden kullanmazlar bilmem ki! Onların ağız alışkanlığı dedikleri, düşüncesizce, ukala konuşmalarını anlamlandırmak mümkün değil. 

Tabi bizim tüm insanları düzeltme gibi bir şansımız yok. Ancak önerileri ve tavsiyelerimiz onların faydasınadır. Bu Ailede başlar, sokak da devam eder, okulda bir çeşit şekil bulur. Ya önü alınır ya da sözlüklere sığmayan ağızları kirleten sözler devam eder. Ama bu sözlerin üniversitelere kadar yayılması ve sırf arkadaşlar arasında söylenmesine üzülüyorum. Ya bu sözler daha ileriki yaşlara devam ederse ne yaparsın. 

Bana göre insan kendi sorumluluğunu bilmeli. Karşısındaki ile nasıl konuşacağı ve onun beklediği cevabı değil onun verdiği cevaba hazır olmalıdır. Çünkü “kimsenin ağzı torba değil ki büzesin.” İnsanların gönlünü kazanmak kolay değildir. Hani derler “insanın eti yenmez, derisi giyilmez tatlı dilinden başka nesi var?” O dili de kötü  kullanırsa nasıl olur?

NELER SÖYLENDİ?
@
Misbah Hicri

Misbah Hicri

DİĞER YAZILARI KELİMELERLE GERÇEĞİ ÖĞRENMEK 05-07-2020 23:40 URFALI NAZİF’İN ÖYKÜSÜ  27-06-2020 15:34 ASKER UĞURLAMALARI 25-06-2020 13:09 EDEP İÇEREN SÖZ SÖYLEME SANATI 29-05-2020 18:34 IRKÇILIK SÖZLERİNDE BOĞULMAK 25-05-2020 00:21 ŞEHİRLERİN YENİLENMESİ YETMEZ   21-05-2020 13:45 Virüs korkusu mu yoksa Allah korkusu mu?  16-05-2020 13:49 ORUÇ VE HATIRLATTTIKLARI 14-05-2020 22:51 SENDİKAL MÜCADELE 08-05-2020 23:13 KİM SAĞLIĞIMIZI DÜŞÜNÜYOR 01-05-2020 13:06 HEMO YÊ BEKO YÊ İZOLİ   25-04-2020 21:59 HÜNERLİ KALEM ERBAPLARINA 21-04-2020 18:01 AVUKATLAR GÜNÜ’NÜN ARDINDAN  10-04-2020 23:31  GÜNDEM DEĞİŞTİ KONUMUZ KORONO 07-04-2020 21:54 DOKTORLAR VE ALKIŞ 30-03-2020 14:49 GURBET VE DABBEL ARZ 27-03-2020 16:15 KOMPLO TEORİLERİ 06-03-2020 17:57 SELAHATTİN UTKU’NUN SU TÜRKÜSÜ 27-02-2020 21:09 KARANLIKTAN AYDINLIĞA 12-01-2020 21:21 MEHMET ACIOĞLU VE ISLAK UMUTLAR 15-12-2019 17:31  Sezai Akçalının İlk Romanı Göz Bakır 26-11-2019 21:40  MARŞLA SALDIRI VE SONRASI 08-11-2019 20:54 ANILARDAN BU GÜNE 01-11-2019 22:50 KİTAP KURDU BİR MİSBAH DAHA 16-10-2019 14:12 KİTAP KURDU BİR MİZBAH DAHA 15-10-2019 17:52 KİTAP KURDU BİR MİZBAH DAHA 15-10-2019 17:52 “EYVANAT BAHÇESİ” 09-10-2019 20:08 DOĞANIN BEREKETİ 03-10-2019 15:49 RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 20-08-2019 23:31 İNSAN PAZARINDA          18-08-2019 23:51 HAYVAN SEVGİSİ 28-07-2019 15:19 İDEALLERİNE İHANET EDENLER 17-07-2019 18:39  TÜRKÜLEŞEN YAŞAMLAR 08-06-2019 14:20 ANNEMİN ACI GERÇEĞİ 23-05-2019 21:48 “AX URFAM SENİ KİMLERE ANLATSAM” 30-04-2019 22:39 GOLAN TEPELERİ’N DEN BU GÜNE 25-04-2019 12:22 ŞAHİN DOĞAN“HAKİKATIN İZİNDE” 13-04-2019 15:27 VİRANŞEHİR’İN İSMİ NE OLSUN? 29-03-2019 14:49 BAŞKASININ AKLIYLA YAŞAMAK 26-03-2019 15:13 "DİLDEKİ DÜGÜM" 13-03-2019 14:05 DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 09-03-2019 16:19 HER İNSAN BİR HAYVAN TERBİYECİSİDİR 10-02-2019 17:55 ŞU POŞET MESELESİ 13-01-2019 17:39 “NANKÖRLÜK SEVGİNİN MEZARIDIR” 20-12-2018 10:55 SAMİMİ İNSAN, DEĞERLİ DOST 07-11-2018 15:35 URFA OLARAK NİHAT ÇİFTÇİYE SAHİP ÇIKMALIYIZ 30-10-2018 11:55 “KIVIRLIK KUŞLARI” 30-10-2018 11:54 NİHAT BAŞKAN’IN BAŞARISI 15-10-2018 13:04 MEZOPOTAMYA’NIN KIRGIN ÇİÇEKLERİ 29-09-2018 10:55 “ARSİMA” “Haziran Kokulu Düşler” 24-09-2018 10:54 TARSUS’TA İMZA VE YENİ DOSTLAR 21-09-2018 16:41 MERSİN’DE İMZA GÜNÜ 13-09-2018 20:49 KELİMELERLE HASBİHAL 30-07-2018 11:34 GAZETECİLER VE BASIN BAYRAMI 26-07-2018 16:50 “GÖKYÜZÜ MELEKLERİ-SURİYE-" 22-07-2018 17:59 “KALBİME BİR SEN DÜŞTÜ” 12-07-2018 14:45 Göbekli Tepe Unasco Dünya Kültürel Mirası Listesine Alındı 07-07-2018 21:17 GÜZEL VE ÖZLÜ SÖZLER 10-06-2018 22:10 “KELİMELER KİBİR VE TELAŞ” 28-05-2018 10:48 SESSİZ VE SADE BİR KALEM MEHMET AKBAŞ 23-05-2018 14:06 HAYATMEKTEB 21-05-2018 00:26 KELİMELERDEN TAT ALMAK 09-05-2018 18:26 EMEKSİZ YAZILAN YAZI, KEYİFSİZ OKUNUR 04-05-2018 12:33 “YUSUF YUSUF” 17-04-2018 10:33 HİKÂYELERİ UNUTULAN KAHRAMANLAR 11-04-2018 13:20 YİRMİ YIL DİLE KOLAY 18-03-2018 22:34 MİNYATÜR SAVAŞLAR 12-03-2018 19:49 GAZETECİLİK MESLEĞİNE DEĞER VERMEK 07-03-2018 14:23 YAZARIN GÖREVİ 26-02-2018 23:01 URFA’YI HASBİ SEVMEK… 22-02-2018 12:04 MEHMET BÖKE’NİN ŞİİRİ 19-02-2018 21:26 PARAN KADAR KONUŞ 16-02-2018 16:18 “HER BİLDİĞİNİ SÖYLEME AMA HER SÖYLEDİĞİNİ BİL” 13-02-2018 12:29 HAYVANLARIN DİLİ OLSAYDI 11-02-2018 20:22 UĞUR VE UĞURSUZLUK 01-02-2018 21:07 HALİL COŞKUN’UN KALEMİNDEN “AYRIKOTU” 30-01-2018 22:16 ELEKTRİK DEYİNCE 27-01-2018 10:31 RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 10-01-2018 11:52 ÇEVREYİ SAHİPLENME 06-01-2018 17:40 TÜRKÜLERLE URFA VE YAŞAM 28-12-2017 13:02 URFA BASIN TARİHİ VE YEREL GAZETECİLİK 25-11-2017 17:38 İYİ PARTİ, YAŞANANLAR, BEKLENTİLER 21-11-2017 18:36 DÜĞÜN SEVİNCİN DIŞA VURUMUDUR 18-11-2017 15:05 MÜSLÜM ÜZÜLMEZ'İN YENİ KİTABI 15-11-2017 22:12 TÜRKİYE'DEKİ SURYELİLER 09-11-2017 14:20 Osman erkan’ın yeni şiir kitabı “eğri oturan” 29-10-2017 17:14 ÖĞRETMEN OLMAK BİR AYRICALIKTIR. 19-10-2017 01:55 DİL BAYRAMI 16-10-2017 23:03
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Başakşehir FK3166
  • 2Trabzonspor3162
  • 3Sivasspor3154
  • 4Beşiktaş3153
  • 5Galatasaray3152
  • 6Alanyaspor3151
  • 7Fenerbahçe3150
  • 8Gaziantep FK3141
  • 9Göztepe3139
  • 10Antalyaspor3138
  • 11Kasımpaşa3136
  • 12Gençlerbirliği3133
  • 13Yeni Malatyaspor3132
  • 14Denizlispor3132
  • 15Çaykur Rizespor3132
  • 16Kayserispor3131
  • 17Konyaspor3130
  • 18MKE Ankaragücü3126
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
haber Sitemizi nasıl buldunuz
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Şanlıurfa'da En tatlı müze
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
Türk telekom salla kazan