DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Misbah Hicri
Misbah Hicri
Giriş Tarihi : 05-07-2020 23:40

KELİMELERLE GERÇEĞİ ÖĞRENMEK

Dil; içinde bulunduğumuz yaşamı seslendiren, sözcüklerle kendimizi ifade etme sanatına yön verendir. Yaşamın, siyasetin, insan ilişkilerinin, kültürel yoğunluğun en önemli unsuru dildir. Dili zenginleştirende kelimelerdir. Kelimeler dilden dile gezici bir görev üstlenmişlerdir. Kullanılması kolay, dile, yüreğe oturan kelimeler kendine yeni dillerde yeni yerler edinirken yeni de bir şekil alırlar.

Dile renk katan kelimelerle yazımızı sürdürelim. Her kelimenin kendine has bir anlamı vardır. Ancak bazen farklı anlamlar kazanarak farklılığı yanında yeni anlamlarda kullanılmasına neden olur. Bu özellikler hem kelimenin kendisine ait olabilir, hem de diğer kelimelerle olan anlam ilişkisini gösterebilir. Burada kelimelerin anlam özelliklerinin yanı sıra kelimeler arasındaki anlam ilişkileri de karşımıza çıkmaktadır.

Günlük konuşmalarımızda kullandığımız hiç farkında olmadan söylediğimiz sözcüklerin kullanılmasını ve yaşamını düşünürken, internet ortamında yaptığım gezintide dikkatimi çeken ve yaşamsal alanda ne anlamlara geldiğini paylaşmak için birkaç kelime üzerinde durmak istiyorum. Bunların kökeni ve kullanılmasının faydasına inandığım için sizin de dikkatinizi çekmek istedim. Bu alanda hayli meraklı okuyucular vardır. Onların da en azında ihtiyaçlarını gidermiş olurum.

Bu da iç içe yaşayan toplumda, eğitimde, siyasette, seyri sefer halinde olan insanlar bir ülkeden alıp başka bir ülkeye taşımanın görevini bilerek veya bilmeyerek zevkle yaparlar.  Bu kelimeler dilden dile, coğrafyadan coğrafyaya gezinir durur.

Dikkatimi “piran” kelimesi çekti. Pirlerin mıntıkası yeri demektir. Diyarbakır da Piran ilçesi bu kelimelerden biridir. Pir yaşlı kimse olduğu gibi bir konuda uzmanlaşmış kendini yetiştirmiş, özellikle din bilgisi ile önderlik yapan kimselere denir. Orada ki “an” eki Kürtçedeki yer belirleme aynı zaman çoğul ekidir.

Arapçada “şeyh” yaşlı bilgili lider konumunda olandır. Bunun Kürtçede karşılığı pirdir. Şeyh ve pir aynı zamanda dini otoritedir.  “Reis” Arapçada topluluğun lideri kabile ve aşiret büyüğü akıl danesidir. Ona danışılır, ondan fikir edinilir. İslamiyet de reislik yoktur. Bu İslam öncesi ve sonrası Araplar arasında yaygınlaşan bir sıfat, bir yakıştırmadır.

Bu kelimelere bahse konu olunca “ağa” söylemini yazmasak olmaz. Bölgemizde genel itibarıyla toprak sahiplerine denir. Ama şimdi saygınlık ifade eden bir kelime olarak kullanılmaktadır. Biri bir başkasına “ağa” diye hitap ederek konuşurlar. Hatta sanki “ağa” dediğinde söyleyen de bir eksiklik yaratmış olacak ki “ağê” ya da “ağası”  şeklinde bir nevi argolaştıran hitap edenlere de rastlanılır.

“Ağa” kelimesi Türkçede kendisinden büyük olan herkes için kullanılır. Ağabey, abi , ede, eke, akê gibi ifadeler erkekler için kullanıldığı gibi büyük ablalar içinde kullanılır. Son dönemlerde “Hanım ağa” diye bir tabiri çokça duymuşsunuzdur.  Kendini saydırma, hükmeden anlamında kullanılmaktadır. 

Tarihte böyle isimlere rastlanılmış olacak ki birileri bunun farkına vardıklarından bu ismi kullanmaya başlamışlardır. Timur’un kızının adı “ağabegi” olması bu gün ağa kelimesi kullananların çoğalmasının nedeni bu olsa gerek. “Ağa” kelimesi halkın dilinde bir yakıştırma bir sıfat olarak kullanılmıştır. Ayrıca Osmanlı döneminde Yeniçeri ağası, Kızlar ağası, Haznedar ağası, Müftah ağası gibi yakıştırmalar da çokça vardır.

Halk arasında “beg” kelimesi ile böbürlenenler vardır. Beg sözcüğü “Avesta (Zend) dilinde baga veya bağa "bey, tanrı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçeye “bey” olarak geçmiştir. Beg, bey kelimesi özellikle varlıklı kimseler için söylenir. Şimdilerde daha çok bürokraside “bey” kelimesi kullanılmaktadır Her ismin yanında söylenerek ona bir paye biçilir.

Bu kelimenin etimolojisini araştırdıkça köken olarak derinlerde olduğu gibi anlam olarak da Kelime tanımı ve daha fazla tanımı bize bu sözcüğün Hint-Avrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmasa da  “bhag, bag, beg" ihsan etmek, bahşetmek, yedirmek" fiilinden evrilmesi kelime içerik olarak önemli bir mana kazandırmaktadır. Dolaysıyla “Beg” varlıklı, kişilikli insanlar için söylenir Eğer onlar, bahşeden, ihsan eyleyen, yediren görevlerini yüklenmeselerdi “beg” unvanına layık olmazlardı. Bugün artık begden, beyden geçilmiyor!      

NELER SÖYLENDİ?
@
Misbah Hicri

Misbah Hicri

DİĞER YAZILARI KELİMELERLE GERÇEĞİ ÖĞRENMEK 05-07-2020 23:40 URFALI NAZİF’İN ÖYKÜSÜ  27-06-2020 15:34 ASKER UĞURLAMALARI 25-06-2020 13:09 EDEP İÇEREN SÖZ SÖYLEME SANATI 29-05-2020 18:34 IRKÇILIK SÖZLERİNDE BOĞULMAK 25-05-2020 00:21 ŞEHİRLERİN YENİLENMESİ YETMEZ   21-05-2020 13:45 Virüs korkusu mu yoksa Allah korkusu mu?  16-05-2020 13:49 ORUÇ VE HATIRLATTTIKLARI 14-05-2020 22:51 SENDİKAL MÜCADELE 08-05-2020 23:13 KİM SAĞLIĞIMIZI DÜŞÜNÜYOR 01-05-2020 13:06 HEMO YÊ BEKO YÊ İZOLİ   25-04-2020 21:59 HÜNERLİ KALEM ERBAPLARINA 21-04-2020 18:01 AVUKATLAR GÜNÜ’NÜN ARDINDAN  10-04-2020 23:31  GÜNDEM DEĞİŞTİ KONUMUZ KORONO 07-04-2020 21:54 DOKTORLAR VE ALKIŞ 30-03-2020 14:49 GURBET VE DABBEL ARZ 27-03-2020 16:15 KOMPLO TEORİLERİ 06-03-2020 17:57 SELAHATTİN UTKU’NUN SU TÜRKÜSÜ 27-02-2020 21:09 KARANLIKTAN AYDINLIĞA 12-01-2020 21:21 MEHMET ACIOĞLU VE ISLAK UMUTLAR 15-12-2019 17:31  Sezai Akçalının İlk Romanı Göz Bakır 26-11-2019 21:40  MARŞLA SALDIRI VE SONRASI 08-11-2019 20:54 ANILARDAN BU GÜNE 01-11-2019 22:50 KİTAP KURDU BİR MİSBAH DAHA 16-10-2019 14:12 KİTAP KURDU BİR MİZBAH DAHA 15-10-2019 17:52 KİTAP KURDU BİR MİZBAH DAHA 15-10-2019 17:52 “EYVANAT BAHÇESİ” 09-10-2019 20:08 DOĞANIN BEREKETİ 03-10-2019 15:49 RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 20-08-2019 23:31 İNSAN PAZARINDA          18-08-2019 23:51 HAYVAN SEVGİSİ 28-07-2019 15:19 İDEALLERİNE İHANET EDENLER 17-07-2019 18:39  TÜRKÜLEŞEN YAŞAMLAR 08-06-2019 14:20 ANNEMİN ACI GERÇEĞİ 23-05-2019 21:48 “AX URFAM SENİ KİMLERE ANLATSAM” 30-04-2019 22:39 “AX URFAM SENİ KİMLERE ANLATSAM” 29-04-2019 11:26 GOLAN TEPELERİ’N DEN BU GÜNE 25-04-2019 12:22 ŞAHİN DOĞAN“HAKİKATIN İZİNDE” 13-04-2019 15:27 VİRANŞEHİR’İN İSMİ NE OLSUN? 29-03-2019 14:49 BAŞKASININ AKLIYLA YAŞAMAK 26-03-2019 15:13 "DİLDEKİ DÜGÜM" 13-03-2019 14:05 DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 09-03-2019 16:19 HER İNSAN BİR HAYVAN TERBİYECİSİDİR 10-02-2019 17:55 ŞU POŞET MESELESİ 13-01-2019 17:39 “NANKÖRLÜK SEVGİNİN MEZARIDIR” 20-12-2018 10:55 SAMİMİ İNSAN, DEĞERLİ DOST 07-11-2018 15:35 URFA OLARAK NİHAT ÇİFTÇİYE SAHİP ÇIKMALIYIZ 30-10-2018 11:55 “KIVIRLIK KUŞLARI” 30-10-2018 11:54 NİHAT BAŞKAN’IN BAŞARISI 15-10-2018 13:04 MEZOPOTAMYA’NIN KIRGIN ÇİÇEKLERİ 29-09-2018 10:55 “ARSİMA” “Haziran Kokulu Düşler” 24-09-2018 10:54 TARSUS’TA İMZA VE YENİ DOSTLAR 21-09-2018 16:41 MERSİN’DE İMZA GÜNÜ 13-09-2018 20:49 KELİMELERLE HASBİHAL 30-07-2018 11:34 GAZETECİLER VE BASIN BAYRAMI 26-07-2018 16:50 “GÖKYÜZÜ MELEKLERİ-SURİYE-" 22-07-2018 17:59 “KALBİME BİR SEN DÜŞTÜ” 12-07-2018 14:45 Göbekli Tepe Unasco Dünya Kültürel Mirası Listesine Alındı 07-07-2018 21:17 GÜZEL VE ÖZLÜ SÖZLER 10-06-2018 22:10 “KELİMELER KİBİR VE TELAŞ” 28-05-2018 10:48 SESSİZ VE SADE BİR KALEM MEHMET AKBAŞ 23-05-2018 14:06 HAYATMEKTEB 21-05-2018 00:26 KELİMELERDEN TAT ALMAK 09-05-2018 18:26 EMEKSİZ YAZILAN YAZI, KEYİFSİZ OKUNUR 04-05-2018 12:33 “YUSUF YUSUF” 17-04-2018 10:33 HİKÂYELERİ UNUTULAN KAHRAMANLAR 11-04-2018 13:20 YİRMİ YIL DİLE KOLAY 18-03-2018 22:34 MİNYATÜR SAVAŞLAR 12-03-2018 19:49 GAZETECİLİK MESLEĞİNE DEĞER VERMEK 07-03-2018 14:23 YAZARIN GÖREVİ 26-02-2018 23:01 URFA’YI HASBİ SEVMEK… 22-02-2018 12:04 MEHMET BÖKE’NİN ŞİİRİ 19-02-2018 21:26 PARAN KADAR KONUŞ 16-02-2018 16:18 “HER BİLDİĞİNİ SÖYLEME AMA HER SÖYLEDİĞİNİ BİL” 13-02-2018 12:29 HAYVANLARIN DİLİ OLSAYDI 11-02-2018 20:22 UĞUR VE UĞURSUZLUK 01-02-2018 21:07 HALİL COŞKUN’UN KALEMİNDEN “AYRIKOTU” 30-01-2018 22:16 ELEKTRİK DEYİNCE 27-01-2018 10:31 RESİM SANATINDA GEÇEN ÖMÜRÜ 10-01-2018 11:52 ÇEVREYİ SAHİPLENME 06-01-2018 17:40 TÜRKÜLERLE URFA VE YAŞAM 28-12-2017 13:02 URFA BASIN TARİHİ VE YEREL GAZETECİLİK 25-11-2017 17:38 İYİ PARTİ, YAŞANANLAR, BEKLENTİLER 21-11-2017 18:36 DÜĞÜN SEVİNCİN DIŞA VURUMUDUR 18-11-2017 15:05 MÜSLÜM ÜZÜLMEZ'İN YENİ KİTABI 15-11-2017 22:12 TÜRKİYE'DEKİ SURYELİLER 09-11-2017 14:20 Osman erkan’ın yeni şiir kitabı “eğri oturan” 29-10-2017 17:14 ÖĞRETMEN OLMAK BİR AYRICALIKTIR. 19-10-2017 01:55 DİL BAYRAMI 16-10-2017 23:03
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Alanyaspor513
  • 2Fenerbahçe511
  • 3Galatasaray610
  • 4Fatih Karagümrük58
  • 5Kasımpaşa68
  • 6Antalyaspor68
  • 7Göztepe67
  • 8BB Erzurumspor57
  • 9Sivasspor47
  • 10Başakşehir FK67
  • 11Gaziantep FK67
  • 12Hatayspor47
  • 13Konyaspor56
  • 14Kayserispor56
  • 15Çaykur Rizespor55
  • 16Trabzonspor55
  • 17Yeni Malatyaspor55
  • 18Denizlispor55
  • 19Beşiktaş44
  • 20Gençlerbirliği44
  • 21MKE Ankaragücü41
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Şanlıurfa'da En tatlı müze
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
Türk telekom salla kazan