https://www.urfadabugun.com/files/uploads/user/-a33d737d2c.jpeg
Rabia Uyğur

İdris Peygamberin Urfa tarihi

12-03-2018 16:50

Rivayete göre eski Yunanlılar Enoch’un (Enoch=Hermes = İdris Peygamber = Uhnud, bu dört ismin aynı kimse olduğu kabul edilmektedir.) insanlara şehirler kurmayı öğrettiğini ve onun devrinde 180 şehir kurulduğunu, bunların en küçüğünün Urhai veya diğer bir okunuşla Orhay yani Urfa olduğu söylenilmektedir. Bu rivayete göre İdris peygamber Nuh peygamberden önce geldiğinden Urfa Nuh tufanından önce kurulmuştur. Nuh tufanında bütün dünya gibi Urfa’da harap oldu. Fakat tufandan sonra dünya yeniden kuruldu ve Urfa da tarihte ki yerini aldı. Yine anlatıldığına göre Nuh tufanından sonra Babil’de hüküm süren Nemrut üç şehir inşa etmişti. Bunlardan biri de Urfa şehridir. Bu şehir önce Arach ve daha sonra zaman süreci içinde Erech, Orhay, Edessa ve Ruha isimlerini almıştır,

 

‘’Bu konuda yapımış olduğumuz Şanlıurfa Tarihinin gerçekliği’’

 

Urhai veya Orhay ismi, Urfa’nın ilk sakinleri olan Arami-Süryanilerin verdiği isimdir. Daha sonra Urfa’ya gelen Helenler Edessa ismini verdiler,Helenlerin verdiği Edessa ismi,suyu bol,anlamına gelmektedir. Helenlerin verdiği Edessa ismi,suyu bol,anlamına gelmektedir. Urfa’nın içinden akan Karakoyun (Daysan) deresi ve kaynayan pınarlardan dolayı suyu bol bir şehirdi,Urfa’ya Edessa isminden başka yine suyu güzel çeşme anlamına gelen,Kaliruha” adı da verilmiştir.İslam’ın fethinden sonra Müslüman Araplar ve kürtler tarafından “Kaliruha”nın “Kali,heceleri atılmış ve sadece “Ruha” heceleri kullanılmıştır. İkinci bir rivayete göre Orhay kelimesinin hafif bir değişikliğe uğratılmasıyla Ruha ismi verilmişti. Böylece şehir, İslam’ın fethinden sonra Müslümanlar tarafından artık “Ruha”olarak adını duyurmuştu Osmanlı devrinde sonra ise Urfa denilmeye başlanmıştır. Başka bir rivayetle Orhay isminin Urfa’ya dönüştürülmesi daha uygun görülmüştü

 

Belli Başlı Dönemlerde Şanlıurfa (Kurtuluş Savaşı Öncesi, Cumhuriyet Dönemi

 

URFA’DA SELEFKOSLAR DEVRİ

Makedonya kralı Büyük İskender (ö. M.Ö.323) Urfa’yı M.Ö. 331 yılında zapt eder. Büyük İskender, bütün Ön Asya’yı Çin’e kadar fetheder. Vefat edince, ülkesi komutanları arasında paylaştırılır. Bunlardan Antiyochus, Seleucus Nikator ile birlikte bütün Anadolu ve Suriye bölgesine hâkim olmuştu. Antiyochus’un ölümünden sonra Seleucus tek başına Suriye bölgesinde ve bütün büyük Asya’da Hindistan’a kadar Babilonya denilen bu bölgede 21 yıl hüküm sürdü. Bu sebeple bu devlete Selefkoslar devleti denildi. Urfa, M.Ö. II. yüzyılda Seleucos Nikator’un (323–281) hâkimiyeti altına girer. Edessa isminin Selefkoslar zamanında Makedonya’dan bu bölgeye gelen Makedonyalılar tarafından verilmiş olduğu da söylenilmektedir. Fakat o zaman Urfa’nın yerlisi olan Süryaniler, Grekçe olan bu ismi kullanmamış, kendi dillerindeki eski ismi Orhay’ı kullanmışlardır. Buna rağmen Selefkoslardan itibaren Urfa, uzun bir zaman sürecinde Edessa ismi ile şöhret bulacaktır. Bugün bile Avrupa’nın kullandığı isim Helenlerin verdikleri Edessa ismidir.  

 

O devirlerde Selefkoslar tarafından birçok şehre verilmiş olan Edessa ismi “suyu bol” anlamına gelmektedir. Urfa da içinden akan Karakoyun (Daysan) deresi ve kaynayan pınarlardan dolayı suyu bol bir şehirdi. Selefkoslar M.Ö.132 yılında İranlıların baskısına dayanamayarak yıkıldı. Bölgede bu tarihten itibaren Osrhoene ismi ile bir şehir devleti kuruldu.

 

URFA OSRHOENE KRALLIĞI DEVRİ (M.Ö.132 – M.S.244)

Urfa’da kurulan ilk ve tek bağımsız devlet Osrhoene krallığıdır. İngiliz tarihçi Segal’ın belirttiğine göre Osrhoene adı Urfa’nın ilk adı Orhay’dan türemiş olabilir. Osrhoene, Urfa ve çevresine birlikte verilen bir isimdir. Fakat başka bir rivayete göre Urfa krallığının adının Osrhoene olmadığı, bu ismin Urfa krallığının Roma hâkimiyetine geçtikten ve bir Roma eyaleti olduktan sonra bu eyalete verilmiş bir isim olduğu da ileri sürülmektedir. Urfa krallarının çoğu Abgar ismi ile çağrıldığından bu devlete Abgarlar devleti denildiği gibi Abgarlar dönemi de deniliyordu. Abgarlar dönemi Urfa’nın en belirgin ve meşhur dönemi olarak biliniyor

 

ROMA HÂKİMİYETİNDE URFA (244–637)

Urfa her ne kadar bağımsız bir devlet görünüyordu ise de daha çok Roma’nın güdümünde bir devletti. Zaman zaman Roma’nın müdahalesi ile krallar değişiyor, yeni kral Roma tarafından tayin ediliyordu. Nihayet bu durum Urfa devletinin M.S. 244 tarihinden sonra tamamen Roma egemenliğine girmesine kadar devam etti. Bu tarihten itibaren Urfa bir Roma şehri idi. 244 tarihinden itibaren Urfa, Roma imparatorluğunun Osrhoen adında bir eyaleti olduğunu. Artık Urfa’yı Roma’dan gönderilen valiler idare etmeye başladı,Osrheon bölgesinin merkezi Urfa’ydı ve Urfa’ya bağlı on iki şehir bulunuyordu Roma imparatorluğunun 395 tarihinde ikiye ayrılmasından sonra da Doğu Roma (Bizans) imparatorluğunun egemenliğine giren Urfa, Güneydoğu Roma’nın merkezi oldu. Artık Urfa Müslümanlar tarafından fethedilmesine kadar 400 yıl Doğu Roma’nın (Bizans’ın) hâkimiyetinde kaldı.

 

Urfa’yı Müslümanların Fethi Ve Dört Halife Devrinde Urfa.sonra

636 tarihinde Kudüs’ün fethi sırasında halife Hazreti Ömer (r.a.) Kudüs’e gitmişti. Oradan Fırat’ı geçerek daha kuzeye doğru geçtiği ve onun bu seyahati sırasında Urfa’ya yaklaştığı, Urfa halkının Hazreti Ömer’i (R.A) karşılamaya çıktıkları ve Urfa’nın güvenliği hakkında kendisinden söz aldıkları da kaydedilmekte. Halife Ömer, İyaz bin Ganem’i Güneydoğu Anadolu (el-Cezire) valiliğine tayin etmişti. İyaz b. Ganem, önce “Pagan” dininde (daha sonra kendilerine Sabiî denilecek) olan yani halkının yıldızlara taptığı Harranlılara teslim olmalarını teklif eder. Harranlılar, önce Urfa’ya gitmelerini ve bu teklifi onlara yapmalarını, Urfa’nın nasıl bir anlaşmayı kabul ederlerse kendilerinin de aynı anlaşma gereğince teslim olacaklarını söylediler. Bu devirde Bizans İmparatorluğu, putperest olduklarından dolayı Harranlılara, Hristiyan olmalarına rağmen mezhep ayrılığından dolayı Uralılara zülum ediyordu. O sebepledir ki İslam ordusunun Harran önlerine gelmesi Harranlılara adeta Bizans işkencelerinden kurtulma ümidi vermişti. Yine de Urfa’nın nasıl hareket edeceğini görmek istiyorlardı. Bu arada Urfalıların, Müslümanları kurtarıcı olarak ve seve seve karşıladıkları söylenilmektedir. İyaz bin Ganem Urfa halkı ile anlaştı. Güneydoğu Anadolu’nun diğer şehirlerinin halkı da Urfa barış şartlarına göre, Müslümanlarla barış yaptılar. Böylece Urfa miladi 637–38 yılında fethedildi.

Yapmış olduğumuz bu araştırmalarda bir çok kaynaktan bilgi edinmiştir

Devamı gelecek yazımda belirtmek istiyorum

 

Neler Söylendi?

DİĞER YAZILARI Lütfen gençlerimizi uyuşturucu batağında kurtaralım Urfa turizmi Elleri Öpülesi Şehit Annelerinin Anneler Günü Kutlu Olsun Haydi, millet aşıya Türkiye ’siz bölgede adım atılamıyor Buda Paşa mı? Şimdi Sıra Kızlara İstihdamda M.Ö   M.S 8 Mart Geçti Gitti Yeni rehavet olmasın Özür kapatıyor mu? Bu kadar kolay mı? Artık zamanı geldi Şanlıurfa’ya ihanet mi? Elinize Sağlık Elinize Sağlık Ülkeme yararlı bir birey olmak istiyorum Tarım işçilerinin sorunu ne zaman son bulacak Mevsimlik tarım işçilerinin kaderi değişecek mi? Seçime Giderken! Türkiye’de çocuk işçilik sorunu Gazeteciler sahipsiz 31 Mayıs Sigarasız bir dünya Cumhurbaşkanı adayları sosyal medyada ne konuşuluyor RAMAZAN’DA GÖNÜLLÜLÜK İsrail katliam yapmaya devam ediyor Tüm Anneler günü kutlu olsun 1 MAYIS İŞÇİ BAYRAMI KUTLU OLSUN Mevsimlik Tarım İşçileri Zorlu Yolculuğunda DEVİZ KURLARINDA YÜKSELİŞ NERYE KADAR Mevsimlik tarım işçilerinin kaderi değişecek mi? Ortadoğu kaynıyor Tarihte Urfa’da Aşiret kuvvetleri Milletinin huzur ve asayişi için 173 yıldır Urfa Cemiyetin Kuruluşu Sivas’ta Heyet KURTULUŞ SAVAŞINDA URFA Uygarlığın Doğduğu Şehir Urfa 11 NİSAN 1920 Şanlıurfa Türkiye ve batı arasında soğuk savaş Türkiye ve batı arasında soğuk savaş Çocuk işçi sayısı 2 milyona yaklaştı 5’yılda 580 işçi kadın hayatını kaybetti ÇADIRLARDA KADIN OLMANIN ZORLUĞU TARİHTEN URFA Urfa’da Hamdanilern Döneminde Neler Oldu URFA’DA EMEVİLER DEVRİ DÖNEMİ 8 Mart, Dünya Kadınlar Günü Kutlu Olsun? Kadına karşı şiddet insanlığa ihanettir 14 ŞUBAT SEVGİLİLER GÜNÜNDE Şanlıurfa'nın en büyük sorunu "Madde Bağımlısı Gençler" Çalışanlar kariyer yolunda fedakâr davranıyor Şanlıurfa’da Kentsel Dönüşüm Kadın olmak zordur