Bazen bir şehri anlamak için sadece geçmişin övgü dolu sayfalarına sığınmak yetmez; bugünün sokaklarındaki gerçeğe de gözünü kırpmadan bakmak gerekir. Şanlıurfa, insanlık hafızasının, inancın ve medeniyetin başladığı o gizemli meydan olmakla ne kadar övünse azdır. Ancak tarihin bu görkemli mirası, bugünün yapısal sorunlarını örtmeye yetmiyor. Aksine, geçmişin büyüklüğü, bugünün vizyonsuzluğunu daha da görünür kılıyor.
Tarihin Aynasında Urfa
Göbeklitepe ve Karahantepe dendiğinde tüm dünyanın gözü bu topraklara çevriliyor. 12 bin yıl öncesinin avcı-toplayıcı insanı, bu coğrafyada devasa bir estetik ve inanç dünyası inşa etti. Roma’dan Osmanlı’ya uzanan kültürel miras, dinlerin ve dillerin birbirini besleyerek büyüdüğü kadim bir pota oluşturdu. Kurtuluş Savaşı’nda gösterilen o destansı direniş ise bu kentin ruhundaki o "Şanlı" duruşun modern tarihteki en somut mühürlerinden biriydi.
Fakat acı olan şu: Biz hâlâ 12 bin yıl önceki atalarımızın mirasıyla ya da yüz yıl önceki dedelerimizin kahramanlığıyla övünmekten, bugünün Urfa’sını inşa etmeye fırsat bulamıyoruz.
Günümüzün Urfa’sı: Potansiyel Çok, Çözüm Yok
Bugün Şanlıurfa, Türkiye’nin en genç nüfusuna sahip ili olmakla övünüyor. Peki, bu genç nüfus bir avantaj mı, yoksa doğru yönetilemediği için sosyal bir krizin habercisi mi? Eğitim endekslerinde ne yazık ki son sıralardan kurtulamayan, derslik başına düşen öğrenci sayısının alarm verdiği bir kentte, genç nüfusla övünmek sadece bir avuntu olmaktan öteye geçmiyor. Mevsimlik tarım işçisi olarak yollara düşen, eğitim hakkından mahrum kalan binlerce Urfalı çocuğun dramı, bu şehrin en büyük ve en sessiz yarasıdır.
GAP’ın kalbi, Türkiye’nin en verimli tarım arazileri bu topraklarda. Ancak tarımda planlama eksikliği, vahşi sulama alışkanlıkları ve bitmek bilmeyen elektrik kesintileri, üreticiyi toprağına küstürmüş durumda. Dünyayı besleyecek potansiyeli olan Harran Ovası, bugün yanlış politikaların ve altyapı yetersizliklerinin kurbanı ediliyor.
Turizm ise apayrı bir hayal kırıklığı. Elimizde Göbeklitepe gibi küresel bir marka, Balıklıgöl gibi bir inanç merkezi, Halfeti gibi bir doğa harikası var. Ama gelin görün ki, şehre gelen turisti bir geceden fazla burada tutacak, yerel halka doğrudan ekonomik refah sağlayacak entegre bir turizm stratejimiz hâlâ yok. Şehir, günübirlik turların uğrak noktası olmaktan öteye geçemiyor; çünkü vizyonel bir şehir planlaması ve altyapı sunamıyoruz.
Miras Yedilikten Vizyonerliğe
Urfa, geçmişin mirasını tüketen bir "mirasyedi" edasıyla yönetilmeyi hak etmiyor. Şehrin yerel yönetimlerinden merkezi yönetimine kadar herkesin, hamaseti bir kenara bırakıp somut sorunlara odaklanması gerekiyor.
Kültür turizmini gerçekten dünya standartlarında bir destinasyon haline getiremediğimiz, tarımsal üretimi teknoloji ve sürdürülebilirlikle buluşturamadığımız ve en önemlisi çocuklarımıza nitelikli bir eğitim sunamadığımız sürece, dünyanın en eski şehri olmak bizi geleceğe taşımayacaktır.
Zamanın sıfır noktasında başlayan bu hikâyenin bugünkü bölümü ne yazık ki patinaj çekiyor. Urfa’nın artık yeni övgü cümlelerine değil; cesur adımlara, liyakate ve gerçek bir özeleştiriye ihtiyacı var.